Nội dung chính
Thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam đang mở ra một chương mới cho nền kinh tế toàn cầu.
Họ không chỉ là người thừa hưởng những tài sản và thương hiệu đã được xây dựng qua hàng thế kỷ, mà còn là những nhà sáng tạo, đưa các doanh nghiệp gia đình bước vào thời đại số, bứt phá thị trường quốc tế.
1. Bài học từ những doanh nghiệp gia đình lâu đời
Trong một chuyến thăm Nhật Bản, tôi đã gặp một công ty cơ khí thành lập từ những năm 1920, chuyên sản xuất vòng bi chất lượng cao. Dù phần lớn sản phẩm tiêu thụ nội địa, công ty vẫn mở cửa cho các kỹ sư Việt Nam thực tập, tạo cơ hội học hỏi và chuẩn bị cho thế hệ kế thừa.
Những câu chuyện về Ferdinand Adolph Lange – người sáng lập A. Lange & Sohne vào năm 1845 – cũng minh chứng cho sức mạnh của việc duy trì di sản. Sau bốn thế hệ, thương hiệu đồng hồ này đã trở thành biểu tượng cạnh tranh ngang ngửa với Patek Philippe, nhờ việc duy trì chất lượng và liên tục đổi mới.
2. Số liệu cho thấy sức mạnh của doanh nghiệp gia đình
- Theo Family Enterprise USA (2023‑2024), 35% các công ty trong danh sách Fortune 500 do gia đình sở hữu, đóng góp 64% GDP Mỹ, tạo việc làm cho 62% lực lượng lao động và 78% việc làm mới.
- Family Firm Institute ước tính chỉ 30% doanh nghiệp gia đình tồn tại đến thế hệ thứ hai, 12% tới thế hệ thứ ba và chỉ 4% tới thế hệ thứ tư.
- Tại Việt Nam, 100 doanh nghiệp gia đình lớn nhất đóng góp khoảng 25% GDP quốc gia, trong khi ở Hồng Kông, Malaysia, Singapore và Philippines tỷ lệ này lên tới 84%, 76%, 48% và 47% tương ứng.
- McKinsey dự báo doanh nghiệp gia đình sẽ chiếm 40% các công ty lớn nhất thế giới vào năm 2024, tăng đáng kể so với 15% năm 2010.
3. Những câu chuyện thực tiễn từ đất nước
Trong một buổi chiều mưa ở Măng Đen, tôi gặp một chàng trai vừa tốt nghiệp quản trị kinh doanh ở nước ngoài, hiện đang giúp bố mẹ – hai đầu bếp Nha Trang – mở một tiệm bò nướng phong cách Đà Lạt. Anh chia sẻ cách tính độ cao lò nướng, lựa chọn loại thịt, và thậm chí cả cách pha chế cà phê “500 triệu” nhưng bán ly chỉ 20 nghìn đồng. Câu chuyện không chỉ là về ẩm thực mà còn là minh chứng cho tinh thần sáng tạo và trách nhiệm truyền thống.
Tôi còn có một em họ đang kế thừa doanh nghiệp cơ khí gia đình. Bố ông đã đầu tư hàng chục năm mua máy móc, mời chuyên gia nước ngoài đào tạo, và luôn nhắc nhở: “Nói ít, lắng nghe nhiều”. Những lời dạy này đang được em áp dụng để hiện đại hoá quy trình, đồng thời duy trì chất lượng truyền thống.
4. Thách thức và cơ hội cho thế hệ kế thừa
Doanh nghiệp gia đình Việt hiện đang đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các nhà sản xuất nhập khẩu thành phẩm, chỉ thực hiện vài công đoạn cuối tại Việt Nam để lấy nguồn gốc xuất xứ. Đây là vấn đề cần sự quan tâm của cơ quan quản lý để tạo môi trường công bằng.
Song song với đó, có vô số người trẻ – từ cháu nội của người sáng lập Phở Thìn Bờ Hồ, cháu ngoại của phở xào Bát Đàn, đến cháu 5 đời của Chả Cá Lã Vọng – đang mang lại những giá trị mới, kết hợp giữa truyền thống và công nghệ hiện đại.
5. Tầm nhìn dài hạn
Lịch sử đã ghi nhận những doanh nghiệp gia đình tồn tại hàng thế kỷ như Hoshi Ryokan (từ năm 718) và Marchesi Antinori (từ 1385). Chúng ta tin rằng, trong tương lai, Việt Nam sẽ có những câu chuyện tương tự, nơi các doanh nghiệp gia đình không chỉ duy trì di sản mà còn dẫn dắt xu hướng toàn cầu.
Hãy cùng theo dõi, ủng hộ và học hỏi từ những doanh nhân trẻ đang viết nên chương mới cho nền kinh tế Việt Nam.
Tham khảo thêm: Doanh nhân Việt Thế hệ mới
